Τέλος της περιόδου χάριτος: τι αλλάζει από 1.1.2026
Ο Ν. 4919/2022 για τη σύσταση και λειτουργία εταιρειών μέσω της e-OSS και το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) εισήγαγε ένα ενιαίο πλαίσιο διοικητικών κυρώσεων για κάθε επιχείρηση που λειτουργεί στην Ελλάδα. Η πλήρης εφαρμογή ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2026, μετά από μια μεταβατική περίοδο 3 ετών κατά τη διάρκεια της οποίας τα προστιμα είτε εφαρμόζονταν μειωμένα είτε αναβάλλονταν στο πλαίσιο της προσαρμογής στις διαδικτυακές διαδικασίες.
Από την 1.1.2026 το πλαίσιο εφαρμόζεται χωρίς εκπτώσεις: τα προστιμα ξεκινούν από 500 EUR για μικρές παραλήψεις (π.χ. καθυστερημένη δημοσίευση μεταβολής διεύθυνσης) και φτάνουν τα 100.000 EUR για σοβαρές παραβάσεις, όπως η λειτουργία επιχείρησης χωρίς εγγραφή στο ΓΕΜΗ ή η μη υποβολή χρηματοοικονομικών καταστάσεων για διαδοχικά έτη.
Οι 8 κατηγορίες παραβάσεων κατά Ν. 4919/2022
Το νέο σύστημα κατατάσσει τις παραβάσεις σε 8 κατηγορίες, με αντίστοιχα κλιμακούμενα προστιμα:
- Παράλειψη υποβολής δημοσιευτέων πράξεων (π.χ. αλλαγή διοίκησης, μεταβολή ΑΦΜ, αλλαγή έδρας): 500 έως 5.000 EUR
- Μη δημοσίευση χρηματοοικονομικών καταστάσεων σε προβλεπόμενη προθεσμία: 1.000 έως 20.000 EUR ανά οικονομικό έτος
- Παράλειψη ενημέρωσης Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων (UBO) ή ψευδής δήλωση: έως 40.000 EUR
- Παραλείψεις σχετικά με την υποβολή ετήσιου τέλους ΓΕΜΗ: 100 έως 500 EUR
- Λειτουργία χωρίς εγγραφή στο ΓΕΜΗ ή μη εγγραφή υποκαταστήματος: έως 100.000 EUR
- Παρακώλυση ελέγχου επιθεωρητή: έως 30.000 EUR
- Παράλειψη ορισμού νόμιμου εκπροσώπου ή λογιστή: 500 έως 10.000 EUR
- Επανειλημμένες παραβάσεις (υποτροπή): διπλασιασμός ή τριπλασιασμός του βασικού προστίμου
Η ευρύτητα είναι σημαντική: ακόμα και μια μονοπρόσωπη ΙΚΕ που λειτουργεί από το σπίτι του διαχειριστή υπόκειται στις ίδιες υποχρεώσεις δημοσίευσης με μια εισηγμένη ΑΕ. Η διαφορά είναι στη συχνότητα του ελέγχου, όχι στην εκτεθεμένη υποχρέωση.
Πρακτικά ΓΣ, ΔΣ και ισολογισμοί: τι ζητάει ο επιθεωρητής ΓΕΜΗ
Σε έναν τυπικό απομακρυσμένο έλεγχο ΓΕΜΗ που ξεκίνησε το 2026, ο επιθεωρητής στέλνει αίτημα ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας gemi.gr και ζητά τα εξής έγγραφα σε διάστημα 10 έως 15 εργάσιμων ημερών:
- Καταστατικό σε ισχύ και όλες οι τροποποιήσεις, με τις αντίστοιχες αποφάσεις ΓΣ
- Πρακτικά Γενικής Συνέλευσης για τα τελευταία 3 έτη, υπογεγραμμένα και θεωρημένα
- Πρακτικά Διοικητικού Συμβουλίου που αποφάσισαν εκλογή ή ανάκληση μελών, αλλαγή έδρας, αύξηση κεφαλαίου
- Δημοσιευμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις των τελευταίων 3 ετών, με τις προσαρτημένες εκθέσεις ορκωτών (αν υπάρχουν)
- Δηλώσεις Πραγματικών Δικαιούχων στο Κεντρικό Μητρώο, με ίχνος τροποποίησης
Η αδυναμία προσκόμισης ακόμη και ενός εκ των παραπάνω θεωρείται "παρακώλυση ελέγχου", που συνεπάγεται αυτόνομο πρόστιμο έως 30.000 EUR, ανεξάρτητο από την αρχική παράβαση.
Διπλασιασμός και τριπλασιασμός υποτροπής εντός 3 ετών
Ίσως η πιο διακριτή καινοτομία του πλαισίου είναι ο μηχανισμός της υποτροπής. Όταν η ίδια κατηγορία παράβασης διαπιστωθεί ξανά εντός 3 ετών από την προηγούμενη, το πρόστιμο διπλασιάζεται. Στη δεύτερη υποτροπή τριπλασιάζεται. Σε ορισμένες κατηγορίες (παραλείψεις δημοσίευσης ισολογισμών) η συνεχιζόμενη παράβαση συνεπάγεται και διαγραφή από το ΓΕΜΗ, πράγμα που εξομοιώνεται πρακτικά με αδυναμία συνέχισης της δραστηριότητας, αφού οι περισσότεροι αντισυμβαλλόμενοι ελέγχουν την ενεργό εγγραφή στο μητρώο.
Αυτό δίνει στους επιθεωρητές ισχυρό κίνητρο να μην κλείνουν τα ελέγχους με προειδοποίηση. Η πρώτη φορά τιμωρείται με βασικό πρόστιμο, η δεύτερη με διπλό, και η τρίτη οδηγεί προς διαγραφή, οπότε το κόστος της μη συμμόρφωσης μεγαλώνει εκθετικά.
Πώς να οργανώσετε το εταιρικό αρχείο για διαθεσιμότητα 10 ημερών
Ένας τυπικός λογιστής ή νομικός σύμβουλος που εξυπηρετεί μικρομεσαία ελληνική επιχείρηση κρατά τα εταιρικά έγγραφα σε διάφορα σημεία: το έδρας στο γραφείο του δικηγόρου, τα πρακτικά ΓΣ σε φάκελο στο γραφείο του λογιστή, τους ισολογισμούς στον φάκελο του ορκωτού. Όταν έρθει το αίτημα ΓΕΜΗ με προθεσμία 10 ημερών, αρχίζει το κυνήγι ανάμεσα στους εμπλεκόμενους επαγγελματίες.
Οι επιχειρήσεις που πέρασαν ελέγχους χωρίς πρόστιμο το 2025 και αρχές 2026 ακολούθησαν τρεις πρακτικές. Πρώτον, κεντρικοποίησαν όλα τα εταιρικά έγγραφα σε ένα ηλεκτρονικό αρχείο με δομή φακέλων ανά τύπο εγγράφου και έτος. Δεύτερον, χρησιμοποίησαν ψηφιακές υπογραφές με χρονοσφραγίδα για κάθε νέο πρακτικό, ώστε να υπάρχει αποδεικτική ισχύς και χωρίς πρωτότυπο σε χαρτί. Τρίτον, τήρησαν ημερολόγιο υποχρεώσεων με αυτόματες υπενθυμίσεις 30 ημέρες πριν από κάθε προθεσμία δημοσίευσης.
Το όφελος δεν είναι μόνο η αποφυγή προστίμων. Η ίδια οργάνωση επιταχύνει τις διαδικασίες δάνεισμού, due diligence για επένδυση, και ελέγχους από τράπεζες ή ΑΑΔΕ. Ένα εταιρικό αρχείο που παράγει πλήρη φάκελο σε 24 ώρες είναι σημάδι ώριμης διοίκησης, και προστατεύει από το διπλασιασμό προστίμου που το νέο ΓΕΜΗ καθιστά πλέον τη συνηθισμένη πραγματικότητα.
