21 Mayis 2026: Turk CFO lar icin baris saatinin baslangici
Turkiye Buyuk Millet Meclisi 21 Mayis 2026 tarihinde yeni varlik barisi yasasini kabul etti. Bu, son on yilda 7143 sayili kanun (2018), 7256 sayili kanun (2020) ve 7326 sayili kanun (2021) ile yasanan dongulerin dorduncusudur. Sirketler ve gercek kisiler, daha once kayit altina alinmamis yurt ici ve yurt disi varliklari beyan edebilir, vergi dairesinden bagisiklik kazanabilir ve Vergi Usul Kanunu (VUK) 359 kapsamindaki vergi kacakciligi sorusturmasindan korunabilir.
Beyan suresi 31 Temmuz 2027 e kadar aciktir. Yurt disi varliklar icin ek bir zorunluluk vardir: beyan tarihinden itibaren 2 ay icinde varlik Turkiye deki bir banka ya da araci kuruma transfer edilmelidir. Iki ayi gecirmenin sonucu, beyanin gecersiz sayilmasi ve VUK 359 korumasinin kaldirilmasidir. Bu cok dar bir operasyonel pencere, ozellikle Avrupa bankalarinda hesap kapatma sureleri 4 ile 8 hafta arasinda surdugunden.
Yurt disindaki EUR den TL mevduata: GIB in yeniden insa edecegi 8 belgelik zincir
Bir Turk sirket yoneticisinin Almanya da bir bankada 250.000 EUR hesabi olduguni varsayalim. Bu para 2017 yilinda ihracat geliri olarak alindi, ancak Turkiye ye transfer edilmedi ve kayitlara girmedi. Sirket 2026 varlik barisindan yararlanmak istiyor. GIB in beyan ve transfer surecinde takip etmek isteyecegi belge zinciri sekiz adimdan olusur:
- Yurt disindaki bankanin son uc yillik hesap ekstresi, banka kasesi ve yetkili imzasi ile
- Hesabin acilisina iliskin orijinal sozlesme, yetki belgesi ve KYC dokumantasyonu
- Paranin kaynaginin akcali olarak gosterilmesi (ihracat faturalari, hizmet sozlesmeleri, yurt disi sirket gelir tablolari)
- GIB e elektronik ortamda yapilan varlik barisi beyannamesinin onayli kopyasi ve referans numarasi
- Yurt disi bankaya transfer talimati ve banka tarafindan kabul yazisi
- Turkiye deki alici banka hesabina giris bildirimi ve doviz alis kuru
- Doviz alis bordrosu (SWIFT MT103 mesaji ile esleskik) gosteren GIB e bildirim teyit yazisi
- Sirket muhasebesine kayit ve resmi defterlerde elektronik defter beyani
Bu sekiz belge bir bir takip edilmedikce, GIB ileride yapilacak bir incelemede varlik barisi gecerliligini sorgulayabilir ve para tam olarak kayit altina alinmis sayilmaz. Zincirin tek bir halkasinin eksik olmasi tum baris korumasini gecersiz kilabilir.
VUK madde 253 ve TTK madde 82: 5 yillik korumadan 10 yillik delile
Vergi Usul Kanunu nun 253. maddesi, vergi defter ve belgelerinin saklanma suresini "ilgili bulundugu yili izleyen takvim yilindan baslayarak bes yil" olarak belirler. Beyana esas teskil eden belgeleri 5 yillik saklamak vergi mevzuati acisindan asgaridir. Ancak Turk Ticaret Kanunu nun 82. maddesi ticari defterleri ve dayanaklarini "saklama zorunlulugu on yil" olarak duzenler.
Varlik barisi belgeleri her iki rejimde de uzun saklanmali. Pratik tavsiye:
- Varlik barisi beyannamesi ve dayanaklarini en az 10 yil arsivlemek (TTK 82)
- Yurt disi varliklarin geldigi kaynak belgeleri eger ticari faaliyetten kaynakliysa 10 yil saklamak
- Banka transfer belgelerini en az 10 yil saklamak
- GIB yazismalarini ve beyan onaylarini sirket kapanisina kadar yani teorik olarak surekli saklamak
Bes yillik koruma neden yeterli degil? Cunku varlik barisindan yararlanan bir sirket, ileride MASAK (Mali Suclari Arastirma Kurulu) ya da gumruk denetimine girerse, vergi disinda bir hukuki celiskinin ortaya cikmasi durumunda, GIB in 5 yillik korumasi otomatik olarak gec gelir.
"Vergi incelemesi yok" tam olarak neyi korumaz: MASAK, gumruk ve VUK 359
Varlik barisi yasasi cok net bir koruma sunar: dogru bekledildigi takdirde, beyana konu olan varliklara iliskin GIB tarafindan vergi incelemesi yapilamaz, VUK ceza tarh edilmez ve VUK 359 kapsaminda vergi kacakciligi takibati baslatilamaz. Ancak bu koruma vergi rejimi disinda gecerli degildir.
MASAK aciklamada yer almaz. Yurt disindan gelen para kara para olarak siniflandirilirsa (uyusturucu, silah, terorizm finansmani, organize suc geliri olarak siniflandirilirsa), varlik barisi onu temizleyemez. MASAK ayri bir kurum olarak kendi inceleme ve takip yetkisini kullanir.
Gumruk de aciklamada yer almaz. Eger bir doviz hareketinin altinda 2013 oncesine ait kayit disi ihracat varsa ve gumruk muafiyetlerinin kotuye kullanilmasi soz konusuysa, gumruk mevzuati gerekceleri kendi yaptirimlarini surdurur.
VUK 359 da bazi durumlarda korunmaz. Eger beyan kapsamindaki varlik aslinda baska bir gercek kisi ya da tuzel kisi adina kayit disi tutulmussa ve beyan eden kisi gercek sahibi degilse, beyan gecersiz sayilir ve VUK 359 kacakcilik incelemesi acilabilir.
20 yillik vergi muafiyeti: kim hak kazanir ve hangi yerleskim belgesi gerekir
21 Mayis 2026 yasal paketi sadece varlik barisini iceriyor degil. Ayni paket icinde yeni vergi mukellefleri icin onemli bir yurt disi gelir muafiyeti var: Turkiye ye yerlesen yeni vergi mukellefleri 20 yil sureyle yurt disi gelirlerinden gelir vergisi muaf kalir. Bu, ozellikle ust duzey yoneticiler, tek girisimci, sporcu ve sanatcilar icin tasarlanmistir.
Hak kazanmak icin asagidaki belgelerin arsivlenmesi gerekir:
- Turk vatandasligi belgesi veya gecerli oturma izni
- Onceki 5 yil sureyle Turkiye dahili vergi mukellefi olmadiginin kaniti (yabanci ulkenin vergi makamindan vergi mukellefiyetli olduguna dair vergi belgesi)
- Turkiye de gercek yerleske olduguna dair su faturasi, kira sozlesmesi ya da mulkiyet senedi
- Yurt disi gelirin kaynagina iliskin dokumantasyon (calistigi yabanci sirket sozlesmesi, telif gelirleri, yatirim gelirleri)
- Yurt disi gelirin Turkiye ye transferinin kaniti (banka SWIFT, doviz alis bordrosu)
20 yillik muafiyet otomatik degildir. Her vergi yilinda beyannamede secilmek ve yukaridaki belgelerin gerektiginde sunulmasi zorunludur. Kaybedilen veya hasarli belgeler durumunda muafiyet o yil icin uygulanmaz.
Bir sayfalik kontrol listesi: muhasebe ekibi icin varlik barisi belge kutusu
Muhasebe ekibinin Hazirayanacagi standart kutu su belgeleri icermelidir:
- Sirket varlik barisi beyannamesi (GIB referans numarasi ile)
- Yurt disi banka ekstreleri (3 yil geriye dogru)
- Banka transfer talimatlari ve onay yazilari
- Turkiye deki alici banka hesap acilis belgeleri
- Doviz alis bordrolari ve SWIFT mesajlari
- Elektronik defter ve elektronik beyanname kayitlari
- GIB ile yapilan tum yazismalar
- Eger gerekirse MASAK e ek bildirim ve onay belgeleri
Bu kutu fiziksel olarak yangin koruma altinda saklanmali ve dijital kopyasi en az iki bagimsiz buluta yedeklenmeli. 31 Temmuz 2027 son tarihinden sonra kutu acik tutulmaya devam etmeli, cunku herhangi bir resmi soru ya da MASAK incelemesi en az 10 yil boyunca beklenebilir.
