Fiscale Verzamelwet 2027 verandert de opting-inregeling
Het wetsvoorstel Fiscale Verzamelwet 2027 (kamerstuk 36938) ligt bij de Tweede Kamer en raakt rechtstreeks de manier waarop bedrijven hun loondossiers inrichten. De kern: de huidige meldplicht bij opting-in wordt omgezet in een bewaarplicht. Werkgevers en opdrachtgevers die via opting-in werken met pseudowerknemers moeten straks niets meer melden bij de Belastingdienst, maar wel alles zelf goed vastleggen en bewaren. De internetconsultatie voor onderdelen van dit wetsvoorstel liep tot 6 augustus 2026, en de wet moet op 1 januari 2027 ingaan.
Opting-in is de regeling waarmee een werkrelatie die eigenlijk geen echte dienstbetrekking is, voor de loonheffingen toch als zodanig behandeld mag worden. Denk aan freelancers, artiesten of vrijwilligers die in overleg met de opdrachtgever kiezen voor inhouding van loonbelasting. Tot en met 2026 moeten de pseudowerknemer en de inhoudingsplichtige daarvoor samen een schriftelijke, gezamenlijke verklaring indienen bij de inspecteur van de Belastingdienst.
Van meldplicht naar bewaarplicht: wat verandert er concreet
Vanaf 1 januari 2027 hoeft die gezamenlijke verklaring niet meer naar de Belastingdienst te worden gestuurd. In plaats daarvan geldt een bewaarplicht: de verklaring moet schriftelijk worden opgesteld, gedateerd en door beide partijen ondertekend, en de inhoudingsplichtige moet dit document bewaren bij de loonadministratie. Bij een controle moet het dossier direct compleet en aantoonbaar zijn. De verantwoordelijkheid verschuift dus van een eenmalige melding naar een doorlopende dossierplicht.
- Tot 31 december 2026: schriftelijke gezamenlijke verklaring indienen bij de inspecteur.
- Vanaf 1 januari 2027: verklaring zelf gedateerd en ondertekend bewaren in de loonadministratie, geen indiening meer nodig.
- Bewaartermijn: minimaal zeven jaar, gelijk aan de algemene fiscale bewaartermijn voor de loonadministratie onder de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR).
Voor de Belastingdienst betekent dit minder administratieve verwerking van losse meldingen, maar voor werkgevers betekent het dat het bewijs van de afspraak volledig bij hen ligt. Ontbreekt de ondertekende verklaring in het dossier op het moment van een boekenonderzoek, dan kan de inspecteur de fiscale behandeling als opting-in gewoon terugdraaien.
Eerstedagsmelding verdwijnt helemaal
Hetzelfde wetsvoorstel schaft de eerstedagsmelding (EDM) volledig af. Dit instrument, ooit bedoeld om illegale arbeid tegen te gaan, werd volgens de Belastingdienst zelf in de praktijk al nauwelijks meer opgelegd. Verplichtingen die vlak voor 1 januari 2027 nog zijn opgelegd, hoeven na die datum niet langer te worden nageleefd. Voor werkgevers die dit nog in hun onboardingproces hadden staan, is dit een moment om interne procedures en checklists bij te werken, zodat er geen verplichtingen blijven hangen die niet meer bestaan.
Boetes bij een onvolledig of te vroeg vernietigd dossier
De verschuiving naar een bewaarplicht verhoogt het risico bij slecht dossierbeheer. De algemene regels van de AWR blijven van kracht voor alle administratieve verplichtingen, inclusief het nieuwe opting-indossier:
| Overtreding | Mogelijk gevolg |
|---|---|
| Administratie of dossier te vroeg vernietigd | Boete tot 23.000 euro |
| Opzet of grove schuld bij onjuiste administratie | Boete tot 100 procent van de nagevorderde belasting |
| Onvermogen om aangifte of standpunt te onderbouwen | Boete tot 25.000 euro |
| Vastgoed- of OSS-gerelateerde gegevens | Bewaartermijn van tien jaar in plaats van zeven |
Omdat de gezamenlijke verklaring straks nergens anders is vastgelegd dan in de eigen loonadministratie, is een ontbrekend of onleesbaar document niet langer een kwestie die de Belastingdienst nog kan aanvullen uit eigen dossiers. Het bewijs staat of valt met wat de werkgever zelf heeft bewaard.
Wat werkgevers nu al kunnen voorbereiden
Hoewel de wet pas per 1 januari 2027 ingaat, is het verstandig om nu al orde te scheppen in bestaande opting-indossiers. Praktische aandachtspunten:
- Inventariseer welke pseudowerknemers momenteel via opting-in werken en of de onderliggende verklaring nog vindbaar en compleet is.
- Zorg dat nieuwe verklaringen vanaf 2027 standaard gedateerd en door beide partijen ondertekend worden, niet alleen mondeling afgesproken.
- Koppel het bewaartermijn van de verklaring aan de bestaande zevenjaarstermijn van de loonadministratie, zodat er geen apart regime ontstaat dat vergeten wordt.
- Werk interne processen bij zodra de eerstedagsmelding verdwijnt, zodat HR-checklists geen verplichtingen meer bevatten die niet meer bestaan.
De Fiscale Verzamelwet 2027 is nog niet definitief aangenomen, maar de richting is duidelijk: minder papierwerk richting de Belastingdienst, meer eigen verantwoordelijkheid voor een sluitend en goed bewaard dossier.
